یکی از روش‌های تهیه نقشه کاربری اراضی، استفاده از تصاویر ماهواره‌ای و طبقه‌بندی آن‌هاست. تصاویر ماهواره‌ای لندست (Landsat) و سنتینل-۲ (Sentinel-2) از منابع پرکاربرد در این زمینه هستند.
تصاویر لندست را می‌توان از وب‌سایت USGS و تصاویر سنتینل-۲ را از درگاه داده‌های کوپرنیک دریافت کرد.
بسته به محدوده و هدف مطالعه، کاربری‌های اراضی ممکن است شامل موارد زیر باشند:
مسکونی و تجاری
صنعتی و خدماتی
کشاورزی و باغداری
اراضی جنگلی و مرتعی
اراضی بایر و مناطق آبی
از مدل رقومی ارتفاع برای تهیه نقشه‌های مختلف و انجام تحلیل‌های مکانی استفاده می‌شود. مهم‌ترین کاربردهای آن عبارت‌اند از:
تهیه نقشه ارتفاع و طبقات ارتفاعی
بررسی حوضه‌های آبریز و مسیر جریان آب
تحلیل ویژگی‌های توپوگرافی منطقه
استفاده در پروژه‌ها و پایان‌نامه‌های جغرافیا
در این مطلب، روش تهیه نقشه شیب با استفاده از نرم‌افزار ArcGIS را به‌اختصار توضیح می‌دهیم.
برای ساخت این نقشه، به مدل رقومی ارتفاع یا DEM نیاز دارید. این داده، اطلاعات ارتفاعی سطح زمین را در قالب سلول‌های رستری نمایش می‌دهد.
ادامه مطلب ...
توی این مطلب، به زبان ساده توضیح می‌دم که هر کدوم چیه و کِی باید ازشون استفاده کنید.
Georeferencing (زمین‌مرجع کردن) یعنی چسبوندن یه تصویر به مختصات واقعی زمین.
تصور کنید یه نقشه قدیمی اسکن‌شده دارید. این نقشه فقط یه عکسه و هیچ موقعیت مکانی واقعی نداره. یعنی اگه توی ArcMap بازش کنید، نمی‌دونه کجای دنیاست. با Georeferencing، شما این تصویر رو به مختصات واقعی زمین می‌چسبونید تا دقیقاً روی همون نقطه‌ای که توی واقعیت هست، قرار بگیره.
کِی از Georeferencing استفاده می‌کنیم؟
وقتی نقشه اسکن‌شده قدیمی دارید
وقتی تصویر ماهواره‌ای بدون مختصات دارید
وقتی عکس هوایی دارید که موقعیت مکانی‌ش مشخص نیست
مشخصات فنی:
مقیاس: ۱:۲۵۰,۰۰۰
سیستم تصویر: UTM
بیضوی: هایفورد (Hayford)
فاصله خطوط تراز: 100 متر
پوشش: هر برگ حدود یک درجه عرض و یک درجه و 30 دقیقه طول جغرافیایی رو پوشش می‌ده
این نقشه‌ها به چه کاری می آیند؟ ادامه مطلب ...
اگه تازه با ArcGIS شروع کرده باشید، احتمالاً یکی از گیج‌کننده‌ترین بخش‌ها براتون همین سیستم مختصات بوده. خیلی از دانشجوها بدون اینکه به این موضوع توجه کنن، داده‌ها رو وارد نرم‌افزار می‌کنن و بعد می‌بینن نقشه‌شون جابه‌جا یا کشیده شده. توی این مطلب، به زبان ساده توضیح می‌دم که سیستم مختصات چیه و چطور باید تنظیمش کنید.
تصور کنید می‌خواید موقعیت یه نقطه روی زمین رو به کسی بگید. باید بگید «این نقطه کجاست؟» سیستم مختصات هم دقیقاً همین کار رو می‌کنه: به هر نقطه روی زمین یه سری عدد نسبت می‌ده که موقعیتش رو مشخص می‌کنه.
دو نوع کلی سیستم مختصات وجود داره:
نقشه اقلیمی یک نقشه ساده نیست که فقط دما و بارش را نشان دهد. این نقشه در واقع پهنه‌بندی اقلیمی منطقه شماست؛ یعنی مشخص می‌کند کدام قسمت‌ها خشک است، کدام نیمه‌خشک، کدام مدیترانه‌ای و کدام مرطوب.
در ایران، دو روش بیشتر از همه استفاده می‌شود: روش کوپن و روش دمارتن.
روش دمارتن ساده‌تر است و در خیلی از پایان‌نامه‌ها دیده می‌شود. در این روش فقط به دو داده نیاز دارید: میانگین بارش سالانه (میلی‌متر) و میانگین دمای سالانه (سانتی‌گراد). بعد این دو عدد را در فرمول زیر می‌گذارید :
I = P / (T + 10)
هرچه عدد I بزرگ‌تر باشد، اقلیم مرطوب‌تر است. عدد کمتر از ۱۰ یعنی خشک، ۱۰ تا ۱۹ نیمه‌خشک، ۲۰ تا ۲۳ مدیترانه‌ای، ۲۴ تا ۲۷ نیمه‌مرطوب، ۲۸ تا ۳۴ مرطوب و بالای ۳۵ یعنی بسیار مرطوب .
روش کوپن پیچیده‌تر است. در این روش فقط دما و بارش کافی نیست؛ باید الگوی بارش فصلی، تابستان یا زمستان بودن بارش، و دمای گرم‌ترین و سردترین ماه سال هم در نظر گرفته شود .
توی این مطلب، قدم به قدم یاد می‌گیرید چطور این کار رو انجام بدید.
ادامه مطلب ...
وقتی دارید فصل منطقه مورد مطالعه پایان‌نامه‌تون رو می‌نویسید، یک پروژه کلاسی دارید، مقاله ای در مورد یک مکان می نویسید و یا هر کار مشابه دیگه، بخش «معرفی منطقه مورد مطالعه» یکی از اولین بخش‌هاییه که استاد راهنما نگاه می‌کنه. ولی خیلی از دانشجوها ممکنه ندونن دقیقاً چه نقشه‌هایی باید توی این بخش باشه. اینجا چند نقشه پایه که تقریباً هر پروژه یا پایان‌نامه جغرافیایی بهشون نیاز داره رو معرفی می‌کنم:
۱. نقشه موقعیت و تقسیمات سیاسی
این نقشه اولین و ضروری‌ترین نقشه‌ست. باید نشون بده منطقه مطالعاتی شما کجای کشور و استان قرار داره. معمولاً با یه قاب کوچیک (Inset Map) انجام میشه. شامل مرز شهرستان، بخش‌ها و دهستان‌های منطقه هم میشه. این نقشه پایه‌ی خیلی از تحلیل‌های بعدیه. در مورد این نقشه ها مطالب بیشتری رو از اینجا بخونید.
۲. نقشه توپوگرافی و طبقات ارتفاعی
نمایش ارتفاع و شکل زمین، ارتفاع از سطح دریا، خطوط تراز و در صورت نیاز نقشه شیب و جهت شیب. این نقشه ها برای درک کلی از شرایط طبیعی منطقه ضروریه. در مورد این نقشه ها مطالب بیشتری رو از اینجا بخونید.
3.
ادامه مطلب ...