اگه تازه با ArcGIS شروع کرده باشید، احتمالاً یکی از گیج‌کننده‌ترین بخش‌ها براتون همین سیستم مختصات بوده. خیلی از دانشجوها بدون اینکه به این موضوع توجه کنن، داده‌ها رو وارد نرم‌افزار می‌کنن و بعد می‌بینن نقشه‌شون جابه‌جا یا کشیده شده. توی این مطلب، به زبان ساده توضیح می‌دم که سیستم مختصات چیه و چطور باید تنظیمش کنید.
تصور کنید می‌خواید موقعیت یه نقطه روی زمین رو به کسی بگید. باید بگید «این نقطه کجاست؟» سیستم مختصات هم دقیقاً همین کار رو می‌کنه: به هر نقطه روی زمین یه سری عدد نسبت می‌ده که موقعیتش رو مشخص می‌کنه.
دو نوع کلی سیستم مختصات وجود داره:
نقشه توزیع جمعیت و نقشه تراکم جمعیت دو مقوله متفاوتن که ممکنه اشتباه گرفته بشن. هر کدوم کاربردهای خاص خودشو داره.
کدوم رو برای پروژه، مقاله، کار کلاسی یا پایان‌نامه لازم داریم؟
اگه می‌خوای الگوی پراکندگی جمعیت رو نشون بدی، نقشه توزیع جمعیت (Dot Density) مناسب‌تره.
اگه می‌خوای مقایسه بین محلات یا مناطق از نظر فشردگی جمعیت انجام بدی، نقشه تراکم جمعیت (Choropleth) بهتره.
توی خیلی از پایان‌نامه‌ها، هر دو نقشه در کنار هم استفاده می‌شن تا تصویر کامل‌تری ارائه بشه.
مراحل تهیه نقشه توزیع جمعیت در ArcMap: ادامه مطلب ...
نقشه موقعیت منطقه مورد مطالعه (Location Map) یکی از اولین و مهم‌ترین نقشه‌هایی است که در هر پایان‌نامه، مقاله، تحقیق کلاسی یا پروژه جغرافیایی باید تهیه شود. این نقشه به خواننده نشون می‌ده که تحقیق تو دقیقاً کجای دنیا یا کجای ایران انجام شده و محدوده مطالعاتی‌ت چقدر وسعت داره.
خیلی از دانشجوها این نقشه رو دست‌کم می‌گیرن، در حالی که اولین چیزی که استاد راهنما نگاه می‌کنه، همینه. اگه این نقشه مبهم یا ناقص باشه، کل کارت زیر سؤال می‌ره.
نقشه منطقه مورد مطالعه باید شامل چی باشه؟
۱. موقعیت کلان (بزرگ‌نما)
باید نشون بدی که منطقه‌ت در چه استان و چه کشوری قرار داره. معمولاً این کار با یه قاب کوچیک (Inset Map) انجام می‌شه که موقعیت منطقه رو در مقیاس ملی یا استانی نشون می‌ده.
۲. محدوده دقیق مطالعاتی
مرز منطقه مورد مطالعه (شهرستان، بخش، حوضه آبخیز یا...) باید با رنگ متمایز یا خط ضخیم مشخص بشه.
۳. موقعیت نسبت به مناطق همجوار
نشون دادن اینکه منطقه‌ت با چه شهرستان‌ها یا استان‌های دیگه‌ای همسایه‌ست، به خواننده کمک می‌کنه موقعیت رو بهتر درک کنه.
۴. عناصر پایه
شامل راه‌های اصلی، رودخانه‌های مهم، شهرهای اطراف و... که به خواننده دید جغرافیایی بده.
مراحل تهیه در ArcMap:
ادامه مطلب ...یکی از بزرگ‌ترین چالش‌های دانشجوها، اینه که داده دارن ولی نمی‌دونن چطور اون رو برای GIS آماده کنن. اینجا چند قدم ساده رو مرور می‌کنیم.
۱. داده‌ها رو دسته‌بندی کن
اول مشخص کن چه نوع داده‌ای داری: داده‌های نقطه‌ای (مثل ایستگاه‌های هواشناسی)، خطی (مثل رودخانه‌ها) یا پلیگونی (مثل محدوده شهرها). این دسته‌بندی تعیین می‌کنه که توی GIS چطور باهاشون کار کنی.
۲. سیستم مختصات رو چک کن
بزرگ‌ترین اشتباه دانشجوها اینه که داده‌ها رو بدون تنظیم سیستم مختصات وارد GIS می‌کنن. اگه داده‌هات توی سیستم مختصات متفاوتی باشن، روی نقشه جابه‌جا یا کشیده به نظر می‌رسن. حتماً قبل از هر کاری، سیستم مختصات منطقه‌ت رو مشخص کن (مثلاً UTM یا Geographic).
۳. داده‌های ناقص رو کامل کن
اگه داده‌هات از منابع مختلف اومدن (مثل فایل‌های اکسل، نقشه‌های اسکن‌شده یا GPS)، ممکنه بعضی قسمت‌ها ناقص یا ناهماهنگ باشن. اینجا باید داده‌ها رو پاک‌سازی و یکپارچه کنی.
۴. داده رو به فرمت مناسب تبدیل کن
فرمت‌های مختلفی مثل Shapefile، GeoJSON، KML و... وجود داره. بسته به نوع تحلیلت، فرمت مناسب رو انتخاب کن. Shapefile همچنان پرکاربردترین فرمت توی پروژه‌های دانشگاهیه.
نکته مهم: اگه داده‌های خامت نیاز به ژئورفرنس دارن (مثل نقشه‌های اسکن‌شده قدیمی)، این کار باید با دقت انجام بشه تا موقعیت مکانی داده‌ها دقیق باشه
سلام! من فارغ التحصیل دکترای جغرافیا و برنامه ریزی روستایی هستم و سال‌هاست توی حوزه GIS و تهیه نقشه‌های جغرافیایی کار می‌کنم. توی این وبلاگ قصد دارم تجربه‌هام رو در مورد تهیه نقشه‌های دانشگاهی، تحلیل‌های فضایی و کار با نرم‌افزارهای GIS با شما به اشتراک بذارم.
اگه دانشجوی جغرافیا، محیط زیست، شهرسازی یا رشته‌های مشابه هستید و برای پایان‌نامه یا مقاله‌تون نیاز به نقشه دارید، این وبلاگ می‌تونه کمکتون کنه.
چرا سفارش نقشه GIS به یه متخصص؟
خیلی از دانشجوها وقت و مهارت کافی برای کار با ArcGIS رو ندارن. از طرفی، نقشه‌های آماده اینترنتی هم معمولاً با داده‌های تحقیق شما همخوانی ندارن. یه نقشه تخصصی باید بر اساس داده‌های خودتون، محدوده مطالعاتی شما و نوع تحلیل پایان‌نامه‌تون تهیه بشه.
چه خدماتی ارائه می‌شه؟
تهیه نقشه‌های موضوعی متنوع مثل: تقسیمات سیاسی، سکونتگاه ها، طبقه بندی های موضوعی، توپوگرافی، اقلیمی و زمین‌شناسی و...
تهیه نقشه های تحلیلی رستری از طریق Spatial Analyst (تراکم داده ها: Density، درون یابی: Interpolation، شیب: Slope و Aspect و...)
تهیه نقشه های تحلیل آمار فضایی از طریق Spatial Statistics (تحلیل الگوها: Analysing Patterns، خوشه/ناخوشه: Cluster and Outlier Analysis، نقاط داغ/سرد: Hot Spot Analysis و...)
روی هم گذاری و ترکیب لایه ها (Overlay)
ژئورفرنس کردن تصاویر ماهواره‌ای و نقشه‌های قدیمی (Georeferncing)
تهیه خروجی استاندارد برای درج در پایان‌نامه و مقاله
دانلود تصاویر ماهواره ای لندست
و ...
راستی؛ آموزش Arc GIS در سطوح مقدماتی، میانی و حتی برای یک پروژه خاص یا پایان نامه هم داریم. اگر هم صرفا بخش خاصی رو به صورت موضوعی و موردی خواستید، امکان پذیره.
چطور سفارش بدید؟
کافیه موضوع پایان‌نامه، مقاله، پروژه و عنوان نقشه ها به همراه محدوده مطالعاتی و نوع نقشه‌هایی که نیاز دارید رو برام توضیح بدید. در صورت وجود لایه ها یا نقشه های پایه در اختیار شما، کار سریع تر و بهتر خواهد بود. قبل از شروع، همه چیز رو شفاف می‌کنیم تا کار بدون اشکال پیش بره. اگر هم دوست داشتید نقشه های پروژه یا پایان نامه رو خودتون انجام بدید، آموزش GIS رو بر اساس همون تنظیم می کنیم.میتونید از طریق ایمیل یا پیام رسان های تلگرام و بله با من در ارتباط باشید.
Email: majidgharanjik@gmail.com
مشاهده تعدادی از نمونه کارها و پروژه های انجام شده (کلیک کنید)